Jak wykryć kłamstwo?

ZDROWIE I PSYCHE

Opublikowano przez:

Codziennie obracamy się wśród ludzi – zarówno zawodowo jak i prywatnie. Szef, kolega z pracy, mąż, rodzina, sprzedawca odkurzacza, taksówkarz. Spotykamy się, rozmawiamy ze sobą, współpracujemy, zawieramy umowy. Robimy biznesy i wspólne przedsięwzięcia. Zawiązujemy związki, ufamy sobie, przyjaźnimy. A jak często zdarza nam się kłamać? Czy jesteśmy w stanie poznać, że ktoś jest z nami nieszczery?

Ostatnio wpadła mi ręce książka “Anatomia Kłamstwa” z zachęcającym tekstem na okładce “agenci CIA pomogą ci wytropić: fałsz, zdradę, nielojalność, oszczerstwo, plotki”. Więc poczytałam.

Książka zawiera wiele przykładów z życia, historii i doświadczeń wyniesionych z pracy autorów. Nie jesteśmy w stanie w 100% wykryć kłamstwa. Nie ma nawet cudownych wykrywaczy kłamst –  wariografy wykrywają zmiany fizjologiczne, które zachodzą w ciele osoby poddawanej badaniu i są odpowiedzią na bodziec, którym jest zadane przez przesłuchującego pytanie. Czy coś jednak może nas przybliżać do prawdy albo sugerować w jakiś sposób, że rozmówca może być kłamczuchem?

Pewne podstawowe kwestie wydały mi się ciekawe i postanowiłam się w skrócie z Wami podzielić, albo może raczej zdradzić trochę taktykę autorów. Czy wiecie, że jest coś takiego jak potencjalnie kłamliwe zachowania? Doświadczenie panów z CIA pozwoliło wyróżnić następujące zachowania rozmówców, które mogą wskazywać na kłamstwo w reakcji na bodziec, czyli pytanie:

pl_pinocchio_cs08Pauza lub opóźnienie działania – gdy rozmówca odpowiada po przerwie może to rodzić podejrzenie. Choć należy oczywiście wziąć pod uwagę rodzaj zadanego pytania czy też typowy dla osoby czas w jakim odpowiada.

Brak związku werbalnego / niewerbalnego – zachowania werbalne i niewerbalne w naturalny sposób łącza się. Gdy zauważymy brak takiego związku, może to być dla nas wskaźnik kłamstawa. Typowym przykładem jest np. kiwanie potakująco głową i mówienie jednocześnie “nie”.

Zakrywanie ust lub oczu – zamykanie oczu podczas odpowiedzi na pytanie, które nie wymaga namysłu, lub zakrywanie oczu lub ust ręką może sugerować kłamstwo. Może to oznaczać, że rozmówca nie umie znieść reakcji na kłamstwo, które wypowiada.

Odchrząkanie/przełykanie – jeżeli przed odpowiedzeniem na pytanie rozmówca chrząknie lub przełyka slinę może to stanowić o zachowaniu kłamliwym.

“Ręka przy twarzy” – Syndrom trzymania ręki i dotykania twarzy i okolic.  Zagryzanie lub oblizywanie warg, pociąganie za wargę lub ucho, drapanie się okolicach twarzy.

Ruch punktu kotwicznego – jeśli rozmówca siedzi na krześle jego punkty kotwiczne to pośladki, plecy i stopy. Gdy w odpowiedzi na pytanie pojawia się ruch jakiegokolwiek z tych punktów – niezależnie od tego jak wiele z nich się porusza – możemy to uznać za jedno kłamliwe zachowanie.

Gest porządkowania – niektórzy mogą próbować zmniejszyć napięcie związane z kłamstwem, fizyczną aktywnością polegającą na poprawianiu czegoś na sobie lub porządkowaniu rzeczy znajdujących się w najbliższym otoczeniu.

I teraz uwaga – najważniejsze. Powinniśmy starać się obserwować naszego rozmówcę w pierwszych kilku sekundach – dokładnie pięciu – od zadanego pytania – czyli bodźca. To wtedy ujawnione zachowanie kłamliwe może dawać podstawy do wniosków.  Cała sztuka w tym aby jednocześnie w tym czasie starać się zwracać uwagę na sygnały werbalne i niewerbalne – co podobno jest trudne gdy nie ma się wyćwiczonego takiego odruchu. Jeśli w reakcji na bodziec pojawia się jedno kłamliwe zachowanie – możemy to zignorować. Ale jeśli już dwa – może to być dla nas sygnał kłamstwa. Generalnie im większa ilość zaobserwowanych kłamliwych zachowań u naszego rozmówcy w reakcji na bodziec – możemy z większą pewność uznać, że jesteśmy okłamywani.

I co Wy na to? To oczywiście taki zarys, w książce autorzy bardziej szczegółowo wyjaśniają kłamliwe zachowania i powody, dla których za takie są uważane. Ale może krótka lekcja  do czegoś się przyda. Zapytajcie jutro szefa o podwyżkę! 🙂

Podobał Ci się tekst? Udostępnij znajomym?

Źródło: “Anatomia kłamstwa” Wydawnictwo Sine Qua Non