Work-life balance – na czym polega i jak go osiągnąć?

Work-life balance to koncepcja zarządzania czasem, która polega na harmonii między obowiązkami w pracy a prywatnością. Wprowadzona w życie pozwala uzyskać większą efektywność i dobrą formę psychiczną, co przekłada się na korzyści zarówno dla pracodawcy, jak i pracowników – dlatego warto do niej dążyć. Niestety, według Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) Polacy zajmują 7. Miejsce na 38 państw pod względem czasu spędzonego w pracy. Jakich zasad przestrzegać, żeby zachować work-life balance i poprawić dzięki temu jakość życia zawodowego oraz prywatnego?

Wspomniane badanie OECD wskazało, że połowa polskich pracowników przyznaje się do myślenia o swoich obowiązkach zawodowych w domu, a 7,5% pracuje ponad 50 godzin tygodniowo, co świadczy o tym, że koncepcja work-life balance w Polsce nie jest jeszcze bardzo popularna. Tymczasem zachowanie równowagi między czasem poświęconym na obowiązki zawodowe a życie prywatne może wpłynąć na zwiększenie chęci do pracy. Stanowi także podstawę samorealizacji, która wpływa na satysfakcję z życia.

Zaburzenia work-life balance – objawy

Po raz pierwszy zwrócono uwagę na kwestię pracoholizmu i syndromu wypalenia zawodowego w USA na przełomie lat 70. i 80. XX wieku. Wtedy zaczęto uważniej badać nastroje pracowników i łączyć je z nadmiarem obowiązków, zaburzeniem priorytetów i wartości życiowych. Pracownicy działów HR dostrzegli u pracowników objawy wynikające przepracowania, takie jak:

  • spadek wydajności,
  • mniejsza kreatywność,
  • brak entuzjazmu,
  • ograniczone zaangażowanie,
  • niechęć do zmian,
  • wzrost nieobecności z powodu chorób psychosomatycznych i nerwicy,
  • zwiększona liczba problemów rodzinnych i prywatnych.

Nie sposób było ignorować tego zjawiska zakrojonego na szeroką skalę. Stanowi ono zagrożenie dla gospodarki, dlatego z czasem zaczęło się nim interesować coraz więcej firm, zarządów i naukowców. W niektórych przypadkach zaburzenie równowagi przybiera skrajne postaci. Media nagłaśniają znane z Japonii przypadki karoshi, czyli śmierci z przepracowania – rocznie umiera z tego powodu nawet ok. 10 tysięcy Japończyków.

Jak pracodawcy mogą wspomagać work-life balance?

Wraz ze wzrostem świadomości problemu zaczęto wprowadzać programy naprawcze i zmiany w systemie, które umożliwiają zachowanie harmonii i efektywny powrót do pracy:

  • udogodnienia dla rodziców małych dzieci, takie jak dodatkowe dni wolne, opieka nad dziećmi;
  • elastyczny czas pracy;
  • praca zdalna;
  • szkolenia rozwijające kompetencje organizacyjne;
  • restrykcyjny zakaz nadgodzin.

Warto pamiętać, że choć najtrudniejszy etap, czyli zmiana myślenia o własnym życiu, spoczywa na pracowniku, to od pracodawcy zależy, czy zaakceptuje i ułatwi zatrudnionym osobom wdrożenie niezbędnych zasad.

Jak można skutecznie zadbać o work-life balance?

Pierwszym krokiem do zachowania work-life balance są zmiany w mentalności – uświadomienie sobie hierarchii priorytetów i potrzeb. Warto, by chęci pracowników i pracodawców wspólnie zmierzały do tego, by osiągnąć równowagę w różnych sferach życia. Należy uwzględnić, że dla każdego równowaga work-life balance może wyglądać nieco inaczej. Istnieje jednak zbiór uniwersalnych zasad przydatnych w osiągnięciu harmonii.

  1. Unikanie perfekcjonizmu. Rozpaczliwe dążenie do ideału, kiedy prócz wykonywania obowiązków zawodowych trzeba zająć się rodziną, jest autodestrukcyjne. Stanowi też prostą drogę do wypalenia.
  2. Osiągnięcie pełnego wypoczynku. Aby w pełni odpocząć od pracy, należy świadomie odłączyć się od zewnętrznych bodźców i nie pozwolić, by cokolwiek zaburzało prywatny czas poświęcony rodzinie i relaksowi.
  3. Ćwiczenia fizyczne i dążenie do maksymalnego skupienia. Aby uwolnić się od stresu i wypracować umiejętność pełnej koncentracji na bieżącej chwili, warto codziennie zadbać o aktywność fizyczną. Najlepiej wybrać taką formę, która sprawia przyjemność, i pozwala się zrelaksować – np. jogę.
  4. Ustalenie priorytetów, czyli ograniczenie bezproduktywnych czynności i spotkań, usunięcie z życia toksycznych ludzi i skupienie się na obszarach, dzięki którym można zyskać najwięcej.
  5. Podjęcie wyzwania dzięki zasadzie małych kroków. Tam, gdzie najtrudniej zmienić nawyki, warto zacząć od drobnych działań. Na początku dobrze wyznaczyć sobie do osiągnięcia realne cele – spędzanie więcej czasu z rodziną dwa razy w tygodniu, lekkie ćwiczenia trzy razy w tygodniu, medytacja pięć minut dziennie, kilka łyków wody co pół godziny, odcinanie się od mediów społecznościowych na godzinę, wyłączanie telefonu służbowego o określonej porze.
  6. Zlecanie zadań innym osobom. Umiejętność dzielenia odpowiedzialności za konkretne zadania jest niezwykle cenna, a przy tym może nieść obopólne korzyści. Ty zyskujesz więcej wolnego czasu, natomiast osoba, z którą współpracujesz, nabywa nowych umiejętności.

Wskazówki dotyczące zachowania równowagi między życiem prywatnym i pracą zebrał dostawca wody do biur i domów, firma Eden.

Sylwia

  • Nie doceniamy korzyści płynących z czasu wolnego. Ja trzymam się zasady „w pracy daję z siebie 100%, w domu nawet o niej nie myślę”. Wraz z wyłączeniem służbowego komputera jestem już tylko dla przyjaciół i rodziny. To samo w drugą stronę – staram się prywatnych spraw nie przynosić do pracy.

    Wpis bardzo mądry i przydatny.