Posiłki regeneracyjne dla pracowników – komu i kiedy przysługują?

warto wiedziećWG PRAWA

Opublikowano przez:

Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dn. 28 maja 1996 roku, w szczególnych okolicznościach pracownikom należą się tak zwane posiłki regeneracyjne. Z prawa tego jednak mogą skorzystać tylko określone grupy pracowników. Sprawdź kiedy pracodawca musi zapewnić posiłki i jakie wymagania muszą one spełnić. W jakich sytuacjach pracownik nie może na nie liczyć?

Cel posiłków regeneracyjnych

Polski Kodeks Pracy narzuca na pracodawcę obowiązek zapewnienia pzatrudnionym przez siebie osobom nieodpłatnych posiłków w godzinach pracy. Celem tego jest uzupełnienie strat energii, które ponoszą oni w związku z wykonywaniem swoich służbowych obowiązków. Dlatego też same posiłki – obiady dla pracowników powinny spełniać szereg rygorystycznych wymagań.

Komu przysługują?

W okresie zimowym, określonym w rozporządzeniu jako okres między 1 listopada a 31 marca (niezależnie od panujących warunków pogodowych), pracodawca ma obowiązek zapewnienia zatrudnionym osobom posiłków, jeśli zostaną spełnione także inne warunki.

Ważnym kryterium, które bierze się pod uwagę, jest oczywiście wydatek energetyczny poniesiony w związku w wykonywaniem zadań przydzielonych przez przełożonego. Obiady przysługują więc tym pracownikom, którzy pracują w warunkach szczególnie uciążliwych.

Wydatki energii

Posiłek regeneracyjny przysługuje tym osobom, których straty energetyczne szacowane są na 2000 kcal (w przypadku mężczyzn) lub 1100 kcal (dla kobiet) w czasie jednej zmiany. Należą się również tym zatrudnionym, którzy wykonują pracę w pomieszczeniu zamkniętym, w którym temperatura nie przekracza 10 stopni Celsjusza i u których wydatki energetyczne wynoszą w czasie trwania jednej zmiany 1500 kcal (mężczyźni) i 1000 kcal (kobiety).

To jednak nie koniec listy osób uprawnionych do pobierania posiłków regeneracyjnych. Należą do nich także osoby pracujące na otwartej przestrzeni w okresie zimowym (o tym, kiedy trwa okres zimowy informowaliśmy wcześniej), a także osoby pracujące pod ziemią i zatrudniane przy usuwaniu skutków klęsk żywiołowych i innych losowych zdarzeń.

Ustalanie strat energii

Obowiązek ustalenia wydatków energetycznych, jakie ponoszą zatrudnieni, spoczywa na pracodawcy. Zwykle jednak w jego imieniu robi to służba bhp, która ma do dyspozycji kilka skutecznych metod. Opierają się one na ocenie pozycji, w jakiej pracuje zatrudniona osoba, określeniu używanych przez nią grup mięśni, a następnie oszacowaniu związanego z tymi czynnikami wydatku energii.

Jakie wymagania powinien spełniać posiłek?

Posiłki regeneracyjne nie mogą stanowić dania złożonego z przypadkowych składników – ich jakość i wartości odżywcze także zostały jasno określone w przepisach Kodeksu Pracy.

Menu powinno być tak skomponowane, aby zapewnić pracownikowi podaż energii w wysokości minimum 1000 kcal. Od 50 do 55% posiłku powinny stanowić węglowodany, 30 – 35% tłuszcze i 15% – białka.

Należy pamiętać, że posiłek powinien mieć postać gorącego dania obiadowego i być przygotowany zgodnie z zaleceniami dotyczącymi norm higienicznych i sanitarnych.

W jakich porach wydawane są posiłki?

Obiady regeneracyjne dla pracowników wydawane są wyłącznie w tych dniach, w których wykonują oni swoje służbowe obowiązki. W dni wolne od pracy nie ma możliwości skorzystania z nich.

Prawo dokładnie reguluje także kwestię pór wydawania posiłków regeneracyjnych. Terminy te nie są dowolne – obiady wydawane są w czasie trwania przerwy regulaminowej lub po upływie od trzech do czterech godzin pracy.

Komu posiłki nie przysługują?

Przede wszystkim tym osobom, które nie spełniają wymagań omówionych we wcześniejszych akapitach, czyli nie ponoszących określonych strat energii, pracującym w ogrzewanych pomieszczeniach czy wykonującym pracę umysłową.

Ale należy także pamiętać, że obiady regeneracyjne nie przysługują także osobom pracującym w oparciu o umowę zlecenie lub umowę o dzieło, nawet jeśli ponoszą określone straty energetyczne i pracują w szczególnie uciążliwych warunkach. Dlaczego? Ponieważ te osoby nie są pracownikami w myśl postanowień Kodeksu Pracy, a więc nie mają przysługujących zatrudnionym na umowę o pracę praw.

Napoje profilaktyczne

Przy okazji omawiania kwestii związanych z posiłkami regeneracyjnymi, warto wspomnieć także o napojach profilaktycznych. Udostępniane one powinny być tylko tym osobom, które swoje obowiązki służbowe wykonują na otwartej przestrzeni, gdy temperatura otoczenia nie przekracza 10 stopni Celsjusza.

W ustalaniu prawa osób zatrudnionych do ciepłych napojów brany jest pod uwagę także wydatek energetyczny na poziomie takim samym jak ma to miejsce w przypadku posiłków przysługujących w okresie zimowym, to jest powyżej 1500 kcal dla mężczyzn i 1000 kcal dla kobiet.

W przypadku napojów pracodawca jest zobowiązany do udostępnienia kawy i herbaty oraz dostępu do czystej wody pitnej z dystrybutora i do czajnika.

Rozliczenie

Obiady udostępniane zatrudnionym nie są wliczane do przychodu zatrudnionego i nie są brane pod uwagę w trakcie obliczania wysokości składek ZUS. Ich wartość zwolniona jest także z podatku dochodowego od osób fizycznych.

Jeżeli pracodawca zamawia i kupuje obiady dla zatrudnionych w zakładzie osób w punkcie gastronomicznym, ich wartość ustala się na podstawie ceny, za jaką zostały kupione.

Posiłki i napoje regeneracyjne należą się osobom pracującym w warunkach szczególnie uciążliwych. Ich udostępnianie w tych okolicznościach nie stanowi aktu dobrej woli ze strony pracodawcy, lecz jego obowiązek. Warto znać swoje prawa pracownicze i domagać się ich realizacji, ale także wiedzieć, kiedy nie możemy liczyć na te udogodnienia.

Artykuł partnera